O Piano (I): os antecesores do piano

O piano é un instrumento relativamente novo, pois foi creado por Bartolomeo Cristófori en 1709 e non foi ata o século XIX que adquiriu o seu máximo esplendor e desenvolvemento. Ten os seus antecedentes nos instrumentos de teclado anteriores, que xurdiran despois do Renacemento: O Clavicémbalo, o Virginal, a Espineta, por unha banda e o Clavicordio por outro:

- Virginal: É o Clave na súa forma máis antiga e simple. Tiña forma rectangular e colocábase sobre unha mesa (tamén se podía pór sobre unha armazón de catro patas). As cordas estaban dispostas paralelas ao teclado. O período de uso deste instrumento abarca os séculos XVII e XVIII.

- Espineta: Do mesmo xeito que o Virginal este instrumento tenia unha corda para cada nota. Diferénciase en que a caixa do instrumento era triangular (parecida á do piano de cola actual). As cordas estaban dispostas formando un ángulo de 45º co teclado, o que permitía a utilización de cordas proporcionalmente máis longas para os sons graves, beneficiando así a sonoridad do instrumento. O seu uso estendeuse a través dos séculos XVII e XVIII.

- Clavicémbalo: Tamén coñecido como clavecín e clave. É o mesmo instrumento, desenvolvido e evolucionado na súa máxima expresión. Tiña dous ou tres cordas para cada nota. Tamén tiña forma triangular formando as cordas un ángulo de 90º con relación ao teclado. O número de cordas por nota podía variarse por medios mecánicos do mesmo xeito que podía variarse o volume e o timbre do instrumento. Podíaselle agregar un xogo de cordas adicional afinada a unha oitava de distancia. Construíanse claves con dúas e ata con tres teclados. Os exemplares máis antigos son do século XVI e ata a actualidade continúanse fabricando. O exemplar máis antigo que se conserva está no “Vitoria and Albert Museum” de Londres, foi construído en Roma ao redor de 1521.
Produción do son: As cordas eran “pulsadas” por unhas pezas de madeira chamadas jacks ou soutereaux terminadas nunha punta feita de coiro ou de canóns de plumas de ave chamada plectros.

- Clavicordio: Semellábase a un pequeno piano rectangular que podía colocarse sobre unha mesa ou unha armazón con catro patas. As cordas estaban dispostas horizontalmente respecto ao teclado. Atopáronse indicios do seu uso desde o século XIV e XVI.

Produción do son: As cordas eran golpeadas desde abaixo por unha piecesitas de metal chamadas “tangentes ou martinetes”. A afinación podía ser modificada facendo mover a tangente cun movemento da man chamado “bebung” (algo parecido ao vibrato dos instrumento de cordas).